History in Brief

Η ιστορία της Νάξου παραμένει μια από τις πιο εντυπωσιακές και αξιοζήλευτες των κυκλαδίτικων Νησιών, με αρκετούς σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και αρχαία χωριά στις πλαγιές των λόφων. Ο Κυκλαδίτικος πολιτισμός επικεντρώθηκε κάποτε στη Νάξο, ενώ ο μυθολογικός Ελληνικός θεός Δίας παραμένει συνυφασμένος στην κληρονομιά του νησιού. Ο Διόνυσος, η Σεμέλη, ο Θησέας, η Αριάδνη, οι νύμφες, οι Νηρηίδες, οι θεές της θάλασσας, οι τύραννοι, οι κατακτητές, οι πειρατές, οι ευγενείς και οι αγρότες και οι ήρωες έχουν αφήσει τα ίχνη τους ευρέως διασκορπισμένα καθ 'όλη τη διάρκεια και το διάστημα της ύπαρξης της Νάξου. Σήμερα, το νησί είναι το καλύτερο στοίχημα για απαιτητικούς τουρίστες. Μια επίσκεψη σε πολλούς αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία του νησιού παρέχει ένα παράθυρο στην ιστορία και τη μυθολογία της Νάξου.

Η ΝΑΞΟΣ ΣΤΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Τα νήματα που συνδέουν τη μυθολογία με το νησί της Νάξου είναι πολλά. Ο Δίας (πατέρας των θεών), η Σεμέλη, ο Διόνυσος, η Αριάδνη, η Δήμητρα, η Περσεφόνη, η Ιφιμήδεια, ο Πανκράτης, οι γίγαντες Ώτος και Εφιάλτης είναι μερικά από τα ονόματα που εμφανίζονται στους θρύλους που περιβάλλουν το νησί. Οι κάτοικοι της Νάξου λάτρευαν τον Δία τον Μελώσιο, προστάτη των κοπαδιών, και ένας ναός ανεγέρθηκε προς τιμήν του στο όρος Ζας, ο οποίος πήρε το όνομά του από τον Δία. Η επιγραφή «Βουνό του Δία του Μελωσίου» φαίνεται να είναι σκαλισμένη εκεί πάνω σε βράχο.

Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, ο νεαρός Δίας μεγάλωσε σε μια σπηλιά στο Όρος Ζας («Ζας» σημαίνει «Δίας») και εδώ κρύφτηκε από τη βία του πατέρα του Κρόνου. Εδώ είναι το μέρος που ο θεός σχεδίασε να κερδίσει τον Ολυμπιακό θρόνο του.

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Δίας Εύβουλος, ο προστάτης των Ναξίων, ερωτεύτηκε τη Σεμέλη, η οποία ήταν κόρη του Βασιλιά Κάδμου της Θήβας. Από την ένωσή τους γεννήθηκε ο Διόνυσος, ο θεός του κρασιού και της γιορτής. Όλα ξεκίνησαν όταν η Ήρα (σύζυγος του Δία) προέτρεψε τον Σεμέλη να ζητήσει από τον Δία να εμφανιστεί σε όλη τη θεϊκή του μορφή. Δεδομένου ότι η Σεμέλη ήταν θνητή, δεν μπόρεσε να αντέξει τη λάμψη των κεραυνών που προέρχονταν από τον Δία, και αυτό είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατό της. Πέθανε πριν γεννήσει, οπότε ο Δίας πήρε το έμβρυο και το έβαλε στο μηρό του. Όταν ήρθε η ώρα να γεννηθεί, ο Διόνυσος αναδύθηκε από τον Δία και μεγάλωσε στη Νάξο από τις νύμφες της περιοχής. Ο Διονύσος μεγάλωσε αρκετά για να αγαπήσει το νησί και χρησιμοποίησε τη δύναμή του για να κάνει τη γη εύφορη, γεμάτη με αμπελώνες που παρήγαγαν τα καλύτερα κρασιά. Οι ντόπιοι έχτισαν ναό στο νησί προς τιμήν του Διονύσου.

Η Νάξος είναι επίσης όπου ο Θησέας πήρε την Αριάδνη, κόρη του Μίνωα, του Βασιλιά της Κρήτης, αφού σκότωσε τον Μινώταυρο. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Θησέας είδε τον Έλληνα θεό Διόνυσο σε ένα όνειρο, και ο θεός του είπε να φύγει από τη Νάξο χωρίς την Αριάδνη, καθώς επρόκειτο να μείνει εκεί και να γίνει σύζυγός του. Ο Διόνυσος και η Αριάδνη απέκτησαν τρία παιδιά, τον Οινόπιο («Οινοπνευματώδες»), τον Σταφύλο («Σταφύλι») και την Ευάνθη («Υπέροχο Λουλούδι»). Τελικά η Αριάδνη, ανίκανη να αντέξει τον χωρισμό της από τον Θησέα, είτε αυτοκτόνησε (σύμφωνα με τους Αθηναίους), είτε ανέβηκε στον παράδεισο (όπως το είχαν παλαιότερες εκδοχές) Το τμήμα της Νάξου του μύθου της Αριάδνης αναφέρεται επίσης στην όπερα Richard Strauss «Ariadne auf Naxos».

Οι γιγαντιαίοι αδελφοί Ώτος και Eφιάλτης εμφανίζονται σε τουλάχιστον δύο μύθους στη Νάξο: στον έναν, η Άρτεμις αγόρασε την εγκατάλειψη πολιορκίας που έβαλαν εναντίον των θεών, προσφέροντας να ζήσει στη Νάξο ως ερωμένη του Ώτου ενώ σε άλλο, τα αδέρφια εγκαταστάθηκαν στη Νάξο.

Λέγεται επίσης ότι ο θαλάσσιος θεός Ποσειδώνας περνούσε από τη Νάξο ενώ οδηγούσε το άρμα του στην επιφάνεια της θάλασσας και εκεί αντίκρυσε για πρώτη φορά τη μελλοντική του σύζυγο, το Νηρηίδα Αμφιτρίτη να χορεύει.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Η Νάξος έχει μια μακρά και ποικίλη ιστορία με διάφορους γνωστούς πολιτισμούς να ανθίζουν στο νησί από την 4η χιλιετία π.Χ. Υποτίθεται ότι οι πρώτοι κάτοικοι προέρχονταν από το Θράκη (Θράκη), τη βορειοανατολική περιοχή της Ελλάδας. Σύμφωνα με τον μύθο, αναζητώντας γυναίκες συντρόφους, ο γιος του βασιλιά Βορέα, ο Βούτης, πήγε στη Θεσσαλία στην Κεντρική Ελλάδα, όπου κυνήγησε και απήγαγε αρκετές από τις νύμφες των Βακχών και τις έφερε στη Νάξο. Στις νύμφες περιλαμβάνονταν η Κορώνη και τον Ιφιμέδεια.

Οι πρώτοι οικισμοί στο νησί χρονολογούνται από τη Νεολιθική εποχή και τα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν μια ανεπτυγμένη κοινωνία προς το τέλος αυτής της περιόδου. Για 200 χρόνια οι Θράκες κυριάρχησαν στο νησί και διαδέχθηκαν οι Καραϊνοί που ηγήθηκαν της Νάξου, οι οποίοι προέρχονταν από τη Μικρά Ασία, και που πήρε το όνομά του από το νησί.

ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

ΛΙΘΙΝΗ ΕΠΟΧΗ: Τα αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν την ύπαρξη μιας ανεπτυγμένης κοινωνίας ήδη από την τέταρτη χιλιετία π.Χ. Η Νάξος κατοικείται συνεχώς από τότε. Το σπήλαιο Zas, που κατοικήθηκε κατά τη Νεολιθική εποχή, περιείχε αντικείμενα από πέτρα από τη Μήλο και αντικείμενα από χαλκό, συμπεριλαμβανομένου ενός στιλέτου και χρυσού φύλλου. Η παρουσία χρυσού και άλλων αντικειμένων μέσα στο σπήλαιο έδειξε στους ερευνητές την κατάσταση του κατοίκου

ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ: (3200-1100 π.Χ.) Η Νάξος είναι μια ισχυρή παρουσία στο Αιγαίο κατά την τρίτη χιλιετία π.Χ. καθώς αναδεικνύεται ως σημαντικό κέντρο του κυκλαδικού πολιτισμού. Ανασκαφικά ευρήματα αυτής της περιόδου εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάξου στη Χώρα (πόλη της Νάξου) και στο αρχαιολογικό μουσείο στο χωριό Απείρανθος.

Την αυγή της δεύτερης χιλιετίας π.Χ., οι Μινωίτες είναι η κυρίαρχη θαλάσσια δύναμη στο Αιγαίο και αργότερα ο έλεγχος των θαλασσών περνά στους Μυκηναίους. Τα κέντρα εξουσίας μετατοπίζονται στα μυκηναϊκά κέντρα της ελληνικής ηπειρωτικής χώρας που χρησιμοποιούν τις Κυκλάδες ως γέφυρες στην επέκτασή τους προς τα ανατολικά. Ένα τμήμα της μυκηναϊκής πρωτεύουσας της Νάξου (1300 π.Χ.) αποκαλύφθηκε κάτω από την πλατεία του καθεδρικού ναού στη Χώρα, στον αρχαιολογικό χώρο της Γρόττας.

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: (1100-700 π.Χ.) Η Νάξος αποικίζεται από τους Ίωνες και η άφιξή τους σηματοδοτεί την έναρξη μιας περιόδου τεράστιας ανάπτυξης.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ: (700-480 π.Χ.) Το νησί φτάνει στο αποκορύφωμά του τον έβδομο και έκτο αιώνα π.Χ., μια περίοδο κατά την οποία οι τέχνες - ειδικά η γλυπτική και η αρχιτεκτονική - ανθίζουν εν μέρει χάρη στην αφθονία του μαρμάρου στο νησί. Χαρακτηριστικό των γλυπτών του νησιού είναι οι δύο, ημιτελείς Κούροι που βρίσκονται στα χωριά των Μελανών και του Απόλλωνα. Οι ανασκαφές έχουν επίσης ανακαλύψει σημαντικά έργα από αυτήν την περίοδο, ιδίως το ναό των Υρίων, νότια της Χώρας στο Λιβάδι και το ιερό της Γιρούλας κοντά στο Σανγκρί. Ο ναός του Απόλλωνα, ή η Πορτάρα στο νησάκι Παλατάκι στην άκρη του λιμανιού, χρονολογείται επίσης από αυτήν την περίοδο. Το 490 π.Χ., η Νάξος καταστράφηκε από τους Πέρσες.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: (480-323 π.Χ.) Μετά την ήττα των Περσών, η Νάξος γίνεται μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: (323-41 π.Χ.). Ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του νησιού, ο πύργος της Χιμάρου, χρονολογείται από αυτήν την περίοδο. Ο πύργος βρίσκεται κοντά στο χωριό Φιλότι. Ένας άλλος αρχαίος πύργος είναι ο Παλαιόπυργος, που βρίσκεται ανάμεσα στις Τρίποδες και την παραλία της Πλάκας.

ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ: (41 π.Χ.- Α.Δ. 330) Το 41 π.Χ. Η Νάξος γίνεται ρωμαϊκή επαρχία και χρησιμοποιείται ως τόπος εξορίας.

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΠΟΧΗ: (330-1207). Η έλευση του Χριστιανισμού τον τέταρτο αιώνα οδηγεί στην κατασκευή πολλών εκκλησιών ακριβώς πάνω από τους αρχαίους ναούς. Σήμερα, υπάρχουν περισσότερες από 500 εκκλησίες στο νησί. Η Παναγία Δροσιανή κοντά στη Μονή και η Παναγία Πρωτόθρονη κοντά στη Χάλκη είναι δύο σημαντικά μνημεία της παλαιοχριστιανικής περιόδου. Η οχυρωμένη μονή του Φωτοδότη Χρήστου στα περίχωρα του Δανάκη χρονολογείται επίσης από αυτήν την περίοδο. Οι Βυζαντινοί έχτισαν επίσης κάστρα ή οχυρώσεις στο νησί. Ένα παράδειγμα είναι το Καλόγερος Κάστρο που είναι χτισμένο πάνω σε έναν χαμηλό αλλά απρόσιτο λόφο στο βόρειο άκρο του νησιού. Το Aπάνω Κάστρο βρίσκεται δυτικά της πεδιάδας της Tραγαίας. Το κάστρο της Απάλιρου στην κεντρική Νάξο είναι χτισμένο πάνω σε μια απότομη πλαγιά και η βυζαντινή πρωτεύουσα του νησιού βρισκόταν στους πρόποδες του.

ΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ: (1207-1537). Το 1207, ο Marco Sanudo προσαράζει με τους άντρες του στην Αγιάσο και μετά από πολιορκία κατακτά το νησί. Στη συνέχεια κατακτά 18 ακόμη νησιά στο Αιγαίο, στη συνέχεια ιδρύει το Δουκάτο της Νάξου, με το νησί ως έδρα του, και δημιουργεί ένα μικρό Φέουδο. Η πρωτεύουσα μετακινείται από την Απόλιρο στη Χώρα, της οποίας ο λόφος σχηματίζει μια φυσική ακρόπολη. Σε αυτόν τον τόπο, ο Sanudo έχτισε το οχυρωμένο κάστρο της Χώρας χρησιμοποιώντας υλικά από την αρχαία πόλη. Οι κυβερνήτες του νησιού έχτισαν τους πύργους τους γύρω και έξω από αυτόν για προστασία ή για καλοκαιρινή στέγαση. Υπάρχουν επίσης αρκετοί πιο πρόσφατοι πύργοι στη βόρεια ακτή του νησιού, όπως η Αγία Πύργος που χρονολογείται από τον 17ο αιώνα, αλλά καταστράφηκε από πυρκαγιά, και το οχυρωμένο μοναστήρι της Παναγίας Υψηλοτέρας στα περίχωρα του χωριού Γαλήνη.

ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ: (1537-1829). Η Νάξος παρέμεινε υπό τον τουρκικό ζυγό μέχρι το 1829 όταν εντάχθηκε στο σύγχρονο ελληνικό κράτος.

ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: Τα ορυχεία σμύριδας στο ανατολικό τμήμα του νησιού, κατά μήκος του δρόμου προς τη Λιόνα, είναι ένα από τα σύγχρονα μνημεία του νησιού. Σήμερα, τα αγροτικά προϊόντα του νησιού παρέχουν οικονομική αυτάρκεια. Ο τουρισμός έχει αναπτυχθεί από τη δεκαετία του 1980.